Ellis Owen, Mathan Uchaf, Bodfean, Yeoman : Will 1804.
Yn enw Duw ag Ewyllys Duw a wneler. Amen.Y deuddegfed dydd o Medi blwyddyn ein Harglwydd un mil wyth gant a thair. Myfi Ellis Owen, Mathan Uchaf, Plwyf Bodvean yn Sir Gaernarvon, gŵr gwreng, bod yn sal ag yn wan o gorph ond yn berffaith goffadwriaeth a dealldwriaeth yn gwneuthur ag yn ordeinio hwn, fy Ewyllys a'm Testament diweddaf yn y dull a'r modd canlynol sef.
Yn gyntaf (o gwbl) mi rwyf yn rhoddi ag yn cymmuno hyn sef deg punt ar hugain (£30) a gwely a dillad sef gwely ei fam gynt i fy wyr William Roberts a bwrdd derw sgwar bychan ag un gader dderw newydd a dim mwy.
Ag am y gweddill om heuddo am daoedd am dodrefn ty am dodrefn hwsmonaeth yn y ty ag allan rwyf yn ei rhoddi i fy annwyl fab a'm merch Hugh a Mary Jones pa rai wyf yn ei penodi fod yn Feddianwyr neu (Executors) Gymunwyr o'm Ewyllys a'm Testament diweddaf; ag yn gwneuthur fy holl Ewyllys neu Ewyllysion o'r blaen yn wag ag y ddirym; ac yn cadarnhau hwn ac nid yr un arall i fod yn Ewyllys a'm Testament diweddaf. Yn dystiolaeth ohono mi ddodais fy llaw a'm sel y dydd a'r flwyddyn a grybyllwyd uchod.
Cyhoeddi mynegi a'i rhyddhau hwn gan y Testamentwr i fod yn Ewyllys a'i Destament diweddaf yng nghwyddfod.
Hugh Williams Schoolmaster
John Roberts Cefn Iwrch
John William Mathan Ganol
On the eighteenth day of April in the year of our Lord 1804 the above Will was insinuated proved approved and in common form of law decreed valid and Administration granted to the above named Executor Hugh and Mary Jones, they being first sworn in common form of Law and that the whole of the Goods Chattels and Credits of the said deceased do not amount in value to £100.
Before me William Williams Surrogate.
Probate granted 3rd of August 1804.
The true and perfect Inventory of all and singular the Goods Cattle and Chattels of Ellis Owen, Yeoman, late of Mathan Uchaf in the Parish of Bodvean in the County of Carnarvon and Diocese of Bangor, made valued and appraised the twenty third day of September 1803.
| £ | s | d | |
| Wearing Apparel Saddle and Bridle | 12 | 6 | |
| Household Stuff | 5 | 2 | 6 |
| Implements of Husbandry | 1 | 16 | 6 |
| Cows Heifers etc | 28 | 10 | 0 |
| Mare | 6 | 0 | 0 |
| Sheep | 3 | 2 | 6 |
| Hog | 1 | 0 | 0 |
| Hay and Corn | 12 | 10 | 0 |
| Potatoes | 1 | 1 | 0 |
| 59 | 15 | 0 |
William Griffith and Richard Griffith Appraisers.